Echo serca
Centrum Echo Serca
Kto wykonuje echo w Medecho, ceny i rejestracja.
Zobacz stronęDla lekarzy kierujących · Centrum Echo Serca Medecho
Echokardiografia dla lekarzy kierujących
Echo przezklatkowe z kontrastem w diagnostyce przetrwałego otworu owalnego (PFO) oraz echo w kwalifikacji wady zastawkowej do zabiegu.
Badania wykonują kardiolodzy, którzy szkolą lekarzy z echokardiografii: dr hab. n. med. i n. o zdr. Radosław Piątkowski i dr hab. n. med. i n. o zdr. Monika Budnik z I Katedry i Kliniki Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego, eksperci Asocjacji Echokardiografii Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego.
Echo z kontrastem
diagnostyka PFO
Opis badania
w dniu wizyty
Skierowanie
nie jest wymagane
Echo przezprzełykowe
w Klinice Kardiologii WUM
Organizacja
Jak skierować pacjenta
1
Pacjent umawia się sam
Telefonicznie (696 253 405) albo online. Medecho jest przychodnią prywatną, skierowanie nie jest wymagane. Pomaga jednak krótka notatka z pytaniem klinicznym, np. „echo z kontrastem, podejrzenie PFO po udarze kryptogennym” albo „echo przed kwalifikacją stenozy aortalnej do zabiegu”.
2
Pacjent przynosi dokumentację
Wcześniejsze opisy echa, karty informacyjne ze szpitala, przy udarze także opis tomografii lub rezonansu mózgu, oraz listę przyjmowanych leków.
3
Badanie i opis tego samego dnia
Opis pacjent otrzymuje bezpośrednio po badaniu i przekazuje go lekarzowi kierującemu. Jeśli potrzebne jest omówienie wyniku i zaleceń, pacjent może dodatkowo umówić konsultację kardiologiczną podczas tej samej wizyty.
4
Druga opinia to nowe badanie
Na drugą opinię wykonujemy własne echo. Wcześniejszy opis jest dla nas punktem odniesienia, ale nie opiniujemy zapisów z innych ośrodków bez badania pacjenta.
5
Gdy potrzebne jest echo przezprzełykowe
Echa przezprzełykowego nie wykonujemy w przychodni. Nasi kardiolodzy wykonują je w I Katedrze i Klinice Kardiologii WUM. Testu wysiłkowego ani echa obciążeniowego w Medecho nie wykonujemy.
Przetrwały otwór owalny (PFO) · wskazania neurologiczne
Kogo kierować na diagnostykę PFO
Przetrwały otwór owalny występuje u około 1 na 4 dorosłych, więc samo jego wykrycie nie rozstrzyga o przyczynie udaru. Diagnostyka ma sens wtedy, gdy wynik może zmienić postępowanie, przede wszystkim gdy rozważa się przezskórne zamknięcie PFO (AAN 2020). Wcześniej trzeba wykluczyć inne mechanizmy udaru: obrazowanie mózgu, naczyń szyjnych i wewnątrzczaszkowych, EKG, w razie potrzeby przedłużone monitorowanie rytmu.
Echo przezklatkowe z kontrastem (zmieszana sól fizjologiczna) wykonujemy w spoczynku i po próbie Valsalvy. Pokazuje, czy jest przeciek prawo-lewy, jak duży i czy występuje już w spoczynku, czy dopiero po Valsalvie. Kierujemy także chorych, u których przeciek widać w Dopplerze kolorowym: próba z kontrastem i Valsalvą pozwala ocenić jego wielkość. Po dodatnim wyniku ESO 2024 sugeruje echo przezprzełykowe do oceny anatomii PFO; nasi lekarze wykonują je w Klinice Kardiologii WUM.
Wskazania
Udar niedokrwienny kryptogenny (ESUS) w wieku 18–60 lat. Udar niezatokowy o wzorcu zatorowym, bez innej przyczyny po pełnej diagnostyce. W tej grupie zamknięcie PFO zmniejsza ryzyko nawrotu; kwalifikację ułatwia klasyfikacja PASCAL (ESO 2024, zalecenie silne; AAN 2020; AHA/ASA 2021; SCAI 2022; PTK 2019).
Udar z cechami zatoru paradoksalnego: początek przy wysiłku typu Valsalvy, zakrzepica żył głębokich lub zatorowość płucna w czasie bliskim udarowi, niedawne unieruchomienie lub długa podróż samolotem, trombofilia, jednoczesny zator płucny i systemowy, skrzeplina widoczna w PFO (ESO 2024, opinia ekspertów; PTK 2019).
Udar kryptogenny po 60. roku życia: decyzja indywidualna. ESO 2024 zaleca włączanie takich chorych do badań lub rejestrów, a poza nimi decyzję na podstawie PASCAL i oceny klinicznej. SCAI 2022 warunkowo sugeruje zamknięcie także po 60. roku życia (bardzo niska pewność dowodów), AAN 2020 dopuszcza je w wieku 60–65 lat przy niewielkim obciążeniu czynnikami ryzyka.
TIA o cechach zatorowych, zwłaszcza z ogniskiem niedokrwiennym w TK lub MR albo nawracające. PTK 2019 traktuje TIA z potwierdzoną zmianą w neuroobrazowaniu jak ESUS; SCAI 2022 dopuszcza zamknięcie przy nawracających TIA o wysokim prawdopodobieństwie. ESO 2024 nie uznała TIA za zdarzenie kwalifikujące.
Zatorowość systemowa pozamózgowa bez innej przyczyny, np. zator obwodowy lub zawał serca z zatoru (SCAI 2022; PTK 2019).
Udar zatokowy u osoby przed 30. rokiem życia: wyjątek od reguły. Mały, głęboki udar zatokowy (ognisko <1,5 cm) zwykle przypisuje się chorobie małych naczyń. U chorego przed 30. rokiem życia bez nadciśnienia, cukrzycy i hiperlipidemii ta przyczyna jest mało prawdopodobna, więc przy dużym przecieku zamknięcie PFO można rozważyć (AAN 2020).
Choroba dekompresyjna u nurka bez oczywistych czynników ryzyka albo przy wysokim, niemodyfikowalnym ryzyku zawodowym; decyzja razem z lekarzem medycyny nurkowej (stanowisko europejskie cz. II 2021; PTK 2019).
Czego nie uznaje się za wskazanie
Przesiewowe szukanie PFO u osób bez incydentu zatorowego, także u nurków rekreacyjnych i pilotów. Migrena bez udaru i bez zmian niedokrwiennych w neuroobrazowaniu: zamknięcie PFO nie jest rutynowym leczeniem migreny (SCAI 2022, stanowisko europejskie cz. II 2021, PTK 2019). Udar z ustaloną inną przyczyną (np. migotanie przedsionków, istotna miażdżyca tętnic szyjnych, rozwarstwienie) albo typowy udar zatokowy u chorego z czynnikami ryzyka choroby małych naczyń. Chory wymagający i tak przewlekłego leczenia przeciwkrzepliwego, jeśli wynik nie zmieni postępowania (PTK 2019).
Wynik ujemny nie zamyka sprawy
Przy silnym podejrzeniu klinicznym i ujemnym wyniku badania diagnostyki nie należy uznawać za zakończoną. Warto powtórzyć badanie z kontrastem z prawidłowo wykonaną próbą Valsalvy w ośrodku z doświadczeniem albo rozważyć inną metodę, np. przezczaszkową ultrasonografię dopplerowską (ESO 2024).
Wybór metody
Dlaczego badanie przezklatkowe jest pierwsze
Tak mówią zalecenia. EACVI wskazuje echo przezklatkowe z kontrastem jako metodę obrazową pierwszego wyboru, wykonywaną systematycznie przed badaniem przezprzełykowym, spoczynkowo i po manewrach prowokacyjnych.
Sedacja przy badaniu przezprzełykowym upośledza próbę Valsalvy. Ogranicza współpracę chorego, a wykonywanie próby pod koniec badania, gdy sedacja ustępuje, nie jest rozwiązaniem pełnowartościowym. To jedna z przyczyn wyników fałszywie ujemnych w metodzie uznawanej za referencyjną.
Status złotego standardu jest umowny. Autorzy wytycznych ESO przyznają, że pozycja badania przezprzełykowego nie została potwierdzona rygorystycznie zwalidowanymi badaniami.
Echo przezprzełykowe pozostaje niezastąpione przy ocenie anatomii przegrody przed zabiegiem: długości i szerokości kanału, tętniaka przegrody, siatki Chiariego, zastawki Eustachiusza. Wykonuje się je w szpitalu, jako kolejny etap.
Opis wyniku
Czego wymagać w opisie badania z kontrastem
Liczby pęcherzyków i metody, a nie samej etykiety. Progi różnią się między źródłami: polska opinia ekspertów mówi o przejściu powyżej 25 pęcherzyków, część piśmiennictwa echokardiograficznego przyjmuje próg powyżej 20, a progi z badań nad nurkami pochodzą z przezczaszkowej ultrasonografii dopplerowskiej.
Momentu pojawienia się kontrastu. Przejście w ciągu pierwszych trzech cykli serca po zakontrastowaniu prawego przedsionka przemawia za przeciekiem wewnątrzsercowym, późniejsze za płucnym.
Informacji o powtórzeniu próby. Jedno wstrzyknięcie to za mało: zaleca się wielokrotne podania ze zmianą pozycji chorego.
Przezczaszkowa ultrasonografia dopplerowska ma wysoką czułość, ale nie różnicuje poziomu przecieku, więc nie odróżni PFO od przetoki płucnej.
Kwalifikacja
Cechy wysokiego ryzyka według PTK
Ich obecność zmienia kwalifikację z „można rozważyć” na „należy skierować”.
Anatomiczne
Tętniak przegrody z przesunięciem powyżej 10 mm, duży przeciek, spoczynkowy przeciek prawo-lewy, zastawka Eustachiusza dłuższa niż 10 mm lub siatka Chiariego, długi tunel PFO.
Kliniczne
Nawracające udary kryptogenne lub incydenty przemijającego niedokrwienia, wiele ognisk w tomografii lub rezonansie, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna lub trombofilia w wywiadzie, incydent powiązany z próbą Valsalvy, po długiej podróży lub unieruchomieniu, jednoczasowa zatorowość płucna i systemowa, incydent w trakcie leczenia przeciwpłytkowego lub przeciwkrzepliwego.
Skale
RoPE i PASCAL to dwa różne pytania
RoPE szacuje, czy to PFO wywołało udar, czy jest przypadkowym znaleziskiem. Przy wyniku 7 lub więcej zamknięcie istotnie zmniejszało ryzyko nawrotu, czego nie obserwowano przy wyniku niskim. Wysoki wynik osiągają chorzy młodsi, bez nadciśnienia i cukrzycy, niepalący, bez wcześniejszego udaru, z ogniskiem korowym w neuroobrazowaniu.
PASCAL odpowiada na pytanie, czy tego chorego kierować na zabieg, i to on jest narzędziem kwalifikacyjnym rekomendowanym przez ESO. Wytyczne ESO 2024 zalecają zamknięcie PFO u wybranych chorych w wieku 18–60 lat z udarem kryptogennym, z największą korzyścią przy dużym przecieku i tętniaku przegrody. Decyzja jest wspólna: pacjenta, neurologa i kardiologa.
Stan wiedzy
Gdzie dowody są słabe
Chorzy powyżej 60 lat
ESO: dowody niewystarczające. Metaanaliza z 2026 roku (6725 chorych) sugeruje redukcję nawrotów i zgonów, ale bez randomizacji.
Chorzy poniżej 18 lat
Brak wystarczających dowodów.
Migrena i choroba dekompresyjna
Dane nie popierają zamykania w tych wskazaniach ani przesiewowego badania nurków.
Powikłania po zabiegu
Migotanie przedsionków, zwykle wczesne i przemijające, oraz skrzeplina na urządzeniu opisywana w kontrolnych badaniach przezprzełykowych. Uzasadnia to planową kontrolę obrazową, a nie poleganie na braku objawów.
Choroba dekompresyjna
Nurkowie
W badaniu 634 nurków leczonych z powodu choroby dekompresyjnej przeciek stwierdzono u 63% wobec 32% nurków zdrowych, a ryzyko rosło z wielkością przecieku. Wcześniejsze wykrycie przecieku nie pozwalało jednak przewidzieć, czy u danego nurka wystąpi incydent. Divers Alert Network i Undersea and Hyperbaric Medical Society nie zalecają rutynowego badania przesiewowego przy orzekaniu o zdolności do nurkowania.
Kryterium DAN: rozważenie diagnostyki, gdy w wywiadzie jest więcej niż jeden epizod choroby dekompresyjnej z objawami mózgowymi, rdzeniowymi, przedsionkowo-ślimakowymi lub skórnymi. Po zabiegu zamknięcia kontrolne echo nie wcześniej niż po trzech miesiącach.
Stanowisko ekspertów PTK: u nurka po epizodzie choroby dekompresyjnej, u którego stwierdzono PFO, zamknięcie należy rozważyć; dopuszczają rozważenie zabiegu w prewencji pierwotnej u nurków głębokościowych, wspinaczy wysokogórskich i pilotów z cechami wysokiego ryzyka. Piśmiennictwo anglojęzyczne jest ostrożniejsze i podkreśla brak badań z randomizacją.
Wady zastawkowe
Kiedy kierować na echo przed kwalifikacją wady do zabiegu
O zabiegu decyduje zespół sercowy (Heart Team), a jego decyzja opiera się głównie na wyniku echa. Pełne badanie przezklatkowe z ilościową oceną wady warto zlecić, gdy:
Wada wygląda na ciężką i trzeba zdecydować o zabiegu. Zwłaszcza u chorych z objawami (duszność, dławica, omdlenia) i szmerem albo z wcześniejszym opisem „istotnej” wady bez podanych liczb.
Wcześniejszy wynik jest niejednoznaczny albo parametry wady nie pasują do obrazu klinicznego.
Chory z ciężką wadą nie ma objawów. O terminie zabiegu przesądzają wtedy parametry lewej komory i lewego przedsionka: LVEF, LVESD lub LVESDi, objętość LA i ciśnienie skurczowe w tętnicy płucnej.
Choroba postępuje. Vmax w stenozie aortalnej rośnie o ≥0,3 m/s na rok, lewa komora się poszerza, LVEF spada albo pojawiło się migotanie przedsionków. W bezobjawowej ciężkiej stenozie aortalnej kontrola co najmniej co 6 miesięcy, w bezobjawowej ciężkiej niedomykalności aortalnej raz w roku (co 3–6 miesięcy, gdy parametry zbliżają się do progów).
Zmieniły się objawy u chorego z wadą umiarkowaną lub ciężką, dotąd obserwowaną.
Opis wyniku
Co powinien zawierać opis echa do kwalifikacji
Anatomię i mechanizm wady: liczbę płatków zastawki aortalnej, stopień zwapnienia; w niedomykalności mitralnej lokalizację wypadania lub płatka cepowatego i ewentualną dysjunkcję pierścienia; rozróżnienie niedomykalności pierwotnej i wtórnej.
Parametry podane liczbami, nie tylko słowny stopień: w stenozie aortalnej Vmax, średni gradient, AVA, AVAi, DVI, SVi; w niedomykalności mitralnej EROA, objętość i frakcję fali zwrotnej, vena contracta.
Jakość pomiaru: wymiar drogi odpływu lewej komory, liczbę okien, z których oceniano przepływ, rytm serca i ciśnienie tętnicze w czasie badania.
Lewą komorę: LVEF, LVESD i LVEDD, wartości indeksowane do powierzchni ciała, w razie potrzeby objętości.
Lewy przedsionek i prawe serce: LAVI lub wymiar LA, SPAP, stopień niedomykalności trójdzielnej, funkcję prawej komory.
Aortę wstępującą: wymiary opuszki i aorty wstępującej, zwłaszcza w niedomykalności aortalnej i przy zastawce dwupłatkowej.
Porównanie z poprzednim badaniem i wniosek: tempo przyrostu Vmax, zmiana wymiarów i LVEF, czy spełnione są kryteria z wytycznych i czy potrzebna jest dalsza diagnostyka (echo przezprzełykowe, tomografia, echo obciążeniowe, rezonans serca).
Cennik
Ceny badań
Echo serca z kontrastem (diagnostyka PFO)
450 zł
Echo w ramach kwalifikacji wady serca do zabiegu
450 zł
Echo serca u dr hab. R. Piątkowskiego lub dr hab. M. Budnik
350 zł
Konsultacja kardiologiczna (omówienie wyniku i zaleceń)
300 zł
Cena badania obejmuje opis wydawany w dniu wizyty. Medecho nie ma kontraktu z NFZ. Pełne zestawienie: cennik.
Najczęstsze pytania
Pytania lekarzy kierujących
Czy pacjent potrzebuje skierowania?
Nie. Medecho jest przychodnią prywatną bez kontraktu z NFZ. Krótka notatka z pytaniem klinicznym ułatwia jednak zaplanowanie badania.
Jak otrzymam wynik?
Opis badania pacjent dostaje w dniu wizyty, bezpośrednio po badaniu, i przekazuje go lekarzowi kierującemu.
Czy możecie ocenić zapis badania wykonanego w innym ośrodku?
Nie opiniujemy zapisów bez badania pacjenta. Na drugą opinię wykonujemy własne echo, a wcześniejszy opis pacjent przynosi jako punkt odniesienia.
Czy wykonujecie echo przezprzełykowe?
Nie w przychodni. Nasi kardiolodzy wykonują echo przezprzełykowe w I Katedrze i Klinice Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Więcej: echo przezprzełykowe.
Czy wykonujecie test wysiłkowy lub echo obciążeniowe?
Nie. W Medecho wykonujemy echo przezklatkowe i echo z kontrastem.
Piśmiennictwo
Źródła
1. Messé SR, Gronseth GS, Kent DM i wsp. Practice advisory update summary: Patent foramen ovale and secondary stroke prevention. Report of the Guideline Subcommittee of the American Academy of Neurology. Neurology 2020;94(20):876-885. doi:10.1212/WNL.0000000000009443
2. Kavinsky CJ, Szerlip M, Goldsweig AM i wsp. SCAI Guidelines for the Management of Patent Foramen Ovale. J Soc Cardiovasc Angiogr Interv 2022;1(4):100039. doi:10.1016/j.jscai.2022.100039
3. Pristipino C, Germonpré P, Toni D i wsp. European position paper on the management of patients with patent foramen ovale. Part II - Decompression sickness, migraine, arterial deoxygenation syndromes and select high-risk clinical conditions. Eur Heart J 2021;42(16):1545-1553. doi:10.1093/eurheartj/ehaa1070
4. Caso V, Turc G, Abdul-Rahim AH i wsp. European Stroke Organisation (ESO) Guidelines on the diagnosis and management of patent foramen ovale (PFO) after stroke. Eur Stroke J 2024;9(4):800-834. doi:10.1177/23969873241247978
5. Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S i wsp. 2021 Guideline for the Prevention of Stroke in Patients With Stroke and Transient Ischemic Attack (AHA/ASA). Stroke 2021;52(7):e364-e467. doi:10.1161/STR.0000000000000375
6. Araszkiewicz A, Bartuś S, Demkow M i wsp. Interwencyjne zamykanie przetrwałego otworu owalnego (PFO) w prewencji incydentów zakrzepowo-zatorowych. Opinia ekspertów AISN i Sekcji Wrodzonych Wad Serca PTK. Zeszyty Edukacyjne Kardiologia Polska 2019;3:90-104.
7. Cohen A, Donal E, Delgado V, Pepi M i wsp. EACVI recommendations on cardiovascular imaging for the detection of embolic sources. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2021;22(6):e24-e57. PMID 33709114.
8. Kent DM, Saver JL, Ruthazer R i wsp. Risk of Paradoxical Embolism (RoPE)-Estimated Attributable Fraction Correlates With the Benefit of PFO Closure. Stroke 2020;51(10):3119-3123. doi:10.1161/STROKEAHA.120.029350
9. Pristipino C, Sievert H, D'Ascenzo F i wsp. European position paper on the management of patients with patent foramen ovale. Eur Heart J 2019;40(38):3182-3195. doi:10.1093/eurheartj/ehy649
10. de Deus O, Tudella GCN, Pereira MAOM i wsp. Patent foramen ovale closure versus medical therapy alone in elderly patients with cryptogenic stroke: a systematic review and meta-analysis. Neurol Sci 2026;47(4). doi:10.1007/s10072-026-08980-y
11. Krumsdorf U, Ostermayer S, Billinger K i wsp. Incidence and clinical course of thrombus formation on atrial septal defect and patent foramen ovale closure devices in 1,000 consecutive patients. J Am Coll Cardiol 2004;43(2):302-309.
12. Voudris KV, Poulin MF, Kavinsky CJ. Updates on Patent Foramen Ovale (PFO) Closure. Curr Cardiol Rep 2024;26(7):735-746. doi:10.1007/s11886-024-02073-y
13. Gempp E, Lyard M, Louge P. Reliability of right-to-left shunt screening in the prevention of scuba diving related-decompression sickness. Int J Cardiol 2017;248:155-158. doi:10.1016/j.ijcard.2017.08.059
14. Denoble PJ, Holm JR (red.). Patent Foramen Ovale and Fitness to Dive Consensus Workshop Proceedings. Divers Alert Network, 2015.
15. Praz F, Borger MA, Lanz J i wsp. 2025 ESC/EACTS Guidelines for the management of valvular heart disease. Eur Heart J 2025;46(44):4635-4736. doi:10.1093/eurheartj/ehaf194
16. Baumgartner H, Hung J, Bermejo J i wsp. Recommendations on the echocardiographic assessment of aortic valve stenosis: a focused update from the EACVI and the ASE. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2017;18(3):254-275. doi:10.1093/ehjci/jew335
17. Zoghbi WA, Adams D, Bonow RO i wsp. Recommendations for noninvasive evaluation of native valvular regurgitation. J Am Soc Echocardiogr 2017;30(4):303-371. doi:10.1016/j.echo.2017.01.007
Treść merytoryczna: dr hab. n. med. i n. o zdr. Radosław Piątkowski, dr hab. n. med. i n. o zdr. Monika Budnik. Przegląd: wrzesień 2026.
Rejestracja
Skieruj pacjenta do Centrum Echo Serca Medecho
Przychodnia Medecho, ul. Obrzeżna 3/U12, Warszawa Mokotów. Rejestracja: 696 253 405.
Zobacz też
Powiązane strony
Dla pacjentów
PFO: poradnik dla pacjenta
Ten sam temat prostym językiem, do przekazania pacjentowi.
CzytajCennik
Cennik usług
Ceny konsultacji i badań w jednym miejscu.
Zobacz cennik