Poradnik pacjenta · Echokardiografia
Echo przezprzełykowe (TEE): czym jest i kiedy jest potrzebne
Echo przezprzełykowe (w skrócie TEE) to badanie USG serca, w którym lekarz wsuwa cienką, giętką sondę przez usta do przełyku. Przełyk leży tuż za sercem. Dlatego niektóre części serca widać stąd dokładniej niż w zwykłym echu serca. Badanie przez przełyk robi się tylko w niektórych sytuacjach i tylko w szpitalu.
Najważniejsze w 30 sekund
- Badanie przez przełyk robi się wtedy, gdy zwykłe echo serca nie wystarcza.
- Musisz być na czczo: nie jedz przez co najmniej 6 godzin przed badaniem, a przez ostatnie 3 godziny nie pij.
- Gardło jest znieczulone. Czasem dostajesz też lek uspokajający.
- Samo badanie trwa kilkanaście minut.
- Po leku uspokajającym tego dnia nie prowadź samochodu.
- Badanie robi się w szpitalu. W Medecho zrobisz zwykłe echo serca i echo z kontrastem.
Czym to badanie różni się od zwykłego echa serca?
Zwykłe echo serca robi się głowicą przykładaną do klatki piersiowej. U większości osób w zupełności wystarcza. Czasem jednak obraz jest niewyraźny, na przykład z powodu budowy klatki piersiowej. Bywa też, że lekarz musi zobaczyć drobne szczegóły. Wtedy pomaga badanie przez przełyk. Dobrze widać w nim:
- lewy przedsionek i jego uszko. Uszko to mała kieszonka lewego przedsionka. Ma wąskie ujście, dlatego krew może w niej zalegać i mogą tworzyć się w niej skrzepy,[1]
- zastawki serca, zwłaszcza zastawkę mitralną, czyli zastawkę między lewym przedsionkiem a lewą komorą,
- sztuczne zastawki.
| Zwykłe echo serca | Badanie przez przełyk | |
|---|---|---|
| Jak wygląda | głowica na klatce piersiowej | cienka sonda w przełyku |
| Przygotowanie | żadne, możesz jeść, pić i brać leki | co najmniej 6 godzin bez jedzenia i 3 godziny bez picia |
| Czy boli | nie | nieprzyjemne przy wsuwaniu sondy |
| Ile trwa | zwykle 15-30 minut | samo badanie kilkanaście minut |
| Gdzie | w przychodni, także w Medecho | w szpitalu |
Co zrobić: zacznij od zwykłego echa serca. Badanie przez przełyk lekarz zleci wtedy, gdy będzie miał konkretny powód.
Kiedy lekarz zleca badanie przez przełyk?
- trzeba dokładnie ocenić chorą zastawkę, np. przed jej naprawą lub wymianą,
- masz migotanie przedsionków, czyli szybkie i nierówne bicie serca, a lekarz planuje przywrócić prawidłowy rytm (więcej niżej),
- lekarz podejrzewa zakażenie zastawek serca (infekcyjne zapalenie wsierdzia),
- po udarze mózgu lekarz szuka w sercu jego przyczyny,
- trzeba ocenić sztuczną zastawkę albo niektóre wrodzone wady serca.
Po co to badanie przed przywróceniem prawidłowego rytmu serca?
Przy migotaniu przedsionków prawidłowy rytm przywraca się najczęściej na dwa sposoby. Pierwszy to kardiowersja elektryczna: w krótkim znieczuleniu ogólnym lekarz podaje przez klatkę piersiową impuls elektryczny, który przywraca prawidłowy rytm serca. Drugi to ablacja: zabieg, w którym przez naczynie w pachwinie wprowadza się do serca cewnik i unieczynnia miejsca wywołujące zaburzenia rytmu.
Przed takim zabiegiem lekarz musi mieć pewność, że w sercu nie ma skrzepu. W migotaniu przedsionków skrzep tworzy się najczęściej w uszku lewego przedsionka.[4] Gdy rytm wraca do normy, taki skrzep mógłby się oderwać, popłynąć z krwią do mózgu i spowodować udar. Badanie przez przełyk najdokładniej pokazuje uszko.[5][6]
Co zrobić: jeśli przed kardiowersją przez co najmniej 3 tygodnie regularnie przyjmujesz leki przeciwkrzepliwe (na rozrzedzenie krwi), badanie przez przełyk nie zawsze jest potrzebne. Nie pomijaj żadnej dawki. Od tego zależy, czy zabieg będzie bezpieczny.[5]
Przy podejrzeniu przetrwałego otworu owalnego zwykle zaczyna się od echa serca z kontrastem. Badanie przez przełyk bywa kolejnym krokiem.
Co zrobić: jeśli nie wiesz, po co masz to badanie, zapytaj lekarza, który je zlecił.
Nie wiesz, czy potrzebujesz echa przez przełyk?
Na konsultacji kardiolog oceni, jakie badanie jest dla Ciebie właściwe. Bez skierowania.
Umów konsultację kardiologiczną
lub zadzwoń: 696 253 405
Jak się przygotować?
Przyjdź na czczo. Przez co najmniej 6 godzin przed badaniem nie jedz. Jeśli posiłek był obfity, tłusty albo z mięsem, odczekaj co najmniej 8 godzin.[2][7]
Wodę, klarowną herbatę lub czarną kawę bez mleka i cukru możesz pić do 3 godzin przed badaniem. Potem nie pij już nic.[2][7]
Swoje stałe leki weź o zwykłej porze i popij małym łykiem wody, chyba że lekarz zalecił inaczej. Zapytaj lekarza, czy przed badaniem wziąć leki na rozrzedzenie krwi i leki na cukrzycę. Nie odstawiaj ich na własną rękę.[2] Jeśli masz cukrzycę, zaburzenia połykania albo nasiloną zgagę (refluks), powiedz o tym przy umawianiu badania. Czasem trzeba wtedy dłużej pozostać na czczo.[2][7]
Jeśli dostaniesz lek uspokajający, tego dnia nie możesz prowadzić samochodu. Co zrobić: umów się z kimś bliskim na powrót do domu albo wróć taksówką. Przed badaniem podpiszesz zgodę na jego wykonanie.
Powiedz lekarzowi o uczuleniach. Zabierz skierowanie, wypisy ze szpitala i wyniki wcześniejszego echa serca. Przed badaniem wyjmuje się ruchome protezy zębowe.
Czy każdy może mieć to badanie?
Nie każdy. Sonda przechodzi przez gardło i przełyk. Dlatego badania nie wykonuje się m.in. przy zwężeniu, guzie, uchyłku lub przedziurawieniu przełyku oraz przy czynnym krwawieniu z przełyku lub żołądka. W innych sytuacjach badanie jest możliwe, ale wymaga większej ostrożności. Lekarz decyduje wtedy indywidualnie, czasem po konsultacji z gastroenterologiem.[2]
Przed badaniem powiedz lekarzowi, jeśli:
- masz trudności z połykaniem albo uczucie, że pokarm „staje” w przełyku,
- chorujesz na przełyk lub żołądek, np. masz żylaki przełyku (np. przy marskości wątroby), przepuklinę rozworu przełykowego z objawami, przełyk Barretta, zapalenie przełyku, chorobę wrzodową, achalazję lub twardzinę układową,
- było u Ciebie krwawienie z przewodu pokarmowego, np. wymioty z krwią lub czarne, smoliste stolce,
- masz za sobą operację przełyku lub żołądka albo napromienianie szyi lub klatki piersiowej,
- masz ograniczoną ruchomość szyi, np. z powodu zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa,
- masz zaburzenia krzepnięcia albo małą liczbę płytek krwi lub bierzesz leki na rozrzedzenie krwi,
- jesteś w ciąży lub możesz być w ciąży,
- masz ruszające się zęby lub protezę zębową.[2]
Co zrobić: jeśli masz wynik gastroskopii albo wypis ze szpitala dotyczący przełyku lub żołądka, zabierz go na badanie.
Jak wygląda badanie?
Czy to narkoza? Zwykle nie. Najczęściej wystarcza znieczulenie gardła sprayem. Jeśli trzeba, lekarz poda też lek uspokajający do żyły. Po takim leku jesteś senny, ale oddychasz sam i możesz współpracować z lekarzem. Pełną narkozę stosuje się tylko w szczególnych sytuacjach, np. podczas operacji serca.[2]
- Lekarz znieczula Ci gardło. Jeśli trzeba, podaje też lek uspokajający do żyły.
- Wsuwa cienką, giętką sondę przez usta do przełyku.
- Ogląda serce z kilku stron. Trwa to zwykle kilkanaście minut.
- Po badaniu nie jesz i nie pijesz, dopóki gardło jest znieczulone.
Po badaniu
Znieczulenie gardła działa jeszcze przez pewien czas po badaniu. Dopóki nie minie, łatwo się zakrztusić. Dlatego przez co najmniej godzinę po badaniu nic nie jedz i nie pij. Zwykle czucie w gardle wraca po 1-2 godzinach. Zacznij od kilku łyków wody. Jeśli przełykasz je bez kłopotu, możesz jeść.[2]
Przez dzień lub dwa gardło może być podrażnione, a głos lekko zachrypnięty. To częste i mija samo. Skontaktuj się z lekarzem, jeśli ból przy połykaniu albo trudności w połykaniu trwają dłużej niż dobę.[2]
Zgłoś się pilnie na szpitalny oddział ratunkowy albo dzwoń pod 112, jeśli po badaniu pojawi się:
- silny ból w klatce piersiowej, szyi lub nadbrzuszu,
- gorączka lub dreszcze,
- wymioty z krwią albo wyraźna domieszka krwi w ślinie,
- duszność,
- obrzęk szyi lub trzeszczenie pod skórą szyi.
Takie objawy zdarzają się bardzo rzadko, ale wymagają szybkiej diagnostyki.[8]
Czy to boli? Najmniej przyjemne jest wsuwanie sondy. Potem większość osób dobrze znosi badanie. Jest ono bezpieczne.[2]
Co zrobić: zarezerwuj sobie więcej czasu niż kilkanaście minut. Dochodzi przygotowanie i krótka obserwacja po badaniu.
Dlaczego liczy się doświadczenie lekarza?
Badanie przez przełyk wymaga wprawy. Liczą się sprawne wsunięcie sondy i dobra ocena obrazu. Od doświadczenia lekarza zależy trafność wyniku.
Oboje autorzy tego artykułu, dr hab. n. med. i n. o zdr. Radosław Piątkowski i dr hab. n. med. i n. o zdr. Monika Budnik, wykonują badania przezprzełykowe w I Katedrze i Klinice Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Szkolą też innych lekarzy z echa serca. W Przychodni Medecho wykonują zwykłe echo serca i echo z kontrastem. Poznaj nasz zespół.
Gdzie zrobić echo serca?
Badanie przez przełyk zrobisz w szpitalu. W Przychodni Medecho na Mokotowie zrobisz zwykłe echo serca i echo z kontrastem. Kardiolog oceni też, czy potrzebujesz badania przez przełyk. Poznaj Centrum Echo Serca.
Umów echo serca
Badanie przez przełyk robi się w szpitalu. U nas zrobisz zwykłe echo serca i echo z kontrastem. Kardiolog powie Ci, czy potrzebujesz dalszych badań.
Zobacz też Centrum Echo Serca.
Najczęściej zadawane pytania
Czy badanie przez przełyk boli?
Najmniej przyjemne jest wsuwanie sondy. Gardło jest jednak znieczulone, a w razie potrzeby dostajesz lek uspokajający. Większość osób dobrze znosi badanie.
Ile trwa badanie przez przełyk?
Samo badanie trwa zwykle kilkanaście minut. Doliczyć trzeba czas na przygotowanie i krótką obserwację po badaniu.
Czy przed badaniem trzeba być na czczo?
Kiedy po badaniu mogę jeść i pić?
Przez co najmniej godzinę po badaniu nic nie jedz i nie pij. Zwykle znieczulenie gardła mija po 1-2 godzinach. Zacznij od kilku łyków wody. Jeśli przełykasz je bez kłopotu, możesz jeść.[2]
Czy po badaniu mogę prowadzić samochód?
Jeśli podano Ci lek uspokajający, tego dnia nie prowadź. Zaplanuj powrót z kimś bliskim albo taksówką.
Czy to badanie jest bezpieczne?
Tak. Jest bezpieczne i zwykle dobrze znoszone. Nie robi się go jednak m.in. przy zwężeniu, guzie, uchyłku lub przedziurawieniu przełyku ani przy czynnym krwawieniu z przełyku lub żołądka. Dlatego powiedz lekarzowi o chorobach przełyku i żołądka.[2]
Czy badanie przez przełyk robi się w narkozie?
Zwykle nie. Wystarcza znieczulenie gardła, a czasem lek uspokajający podany do żyły.
Czym badanie przez przełyk różni się od zwykłego echa serca?
Zwykłe echo serca robi się głowicą przykładaną do klatki piersiowej. Nie wymaga żadnego przygotowania. W badaniu przez przełyk sonda jest w przełyku, tuż za sercem. Dzięki temu niektóre części serca widać dokładniej.
Czym badanie przez przełyk różni się od echa serca z kontrastem?
Echo z kontrastem to zwykłe echo serca wykonywane głowicą przykładaną do klatki piersiowej. Pielęgniarka zakłada Ci wenflon do żyły na przedramieniu. Przez niego lekarz podaje sól fizjologiczną wstrząśniętą z odrobiną powietrza, tak że powstają w niej mikroskopijne pęcherzyki. W trakcie podania na polecenie lekarza wykonujesz próbę Valsalvy (parcie jak przy wydechu przez zamknięte usta i zatkany nos) albo kaszlesz. Lekarz sprawdza, czy pęcherzyki przechodzą z prawej na lewą stronę serca, co wskazuje na przetrwały otwór owalny. Nie musisz być na czczo, nikt nie wsuwa Ci sondy do przełyku, a badanie trwa około 15-20 minut. Badanie przez przełyk jest potrzebne, gdy trzeba dokładnie obejrzeć ścianę między przedsionkami, np. przed zabiegiem zamknięcia otworu owalnego, albo gdy lekarz szuka skrzepu w uszku lewego przedsionka lub ocenia zastawki. W Medecho wykonujemy echo z kontrastem, a badanie przez przełyk robi się w szpitalu.[9]
Czy badanie przez przełyk zrobię w Medecho?
Nie. To badanie robi się w szpitalu. W Przychodni Medecho zrobisz zwykłe echo serca i echo z kontrastem. Nasi kardiolodzy powiedzą Ci, czy potrzebujesz badania przez przełyk.
Autorzy artykułu
dr hab. n. med. i n. o zdr.
Radosław Piątkowski
Kardiolog i specjalista chorób wewnętrznych. Pracuje w I Katedrze i Klinice Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ekspert echokardiografii Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego, od lat szkoli lekarzy z echa serca.
dr hab. n. med. i n. o zdr.
Monika Budnik
Kardiolog i transplantolog kliniczny. Pracuje w I Katedrze i Klinice Kardiologii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Ekspertka echokardiografii Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Zajmuje się wadami serca, niewydolnością serca i zespołem takotsubo.
Oboje są nauczycielami akademickimi, wykładowcami Akademii Echokardiografii i twórcami Centrum Echo Serca w Przychodni Medecho. Przegląd treści: wrzesień 2026.
Źródła
- Faletra FF, Agricola E, Flachskampf FA i wsp. Three-dimensional transoesophageal echocardiography: how to use and when to use - a clinical consensus statement from the European Association of Cardiovascular Imaging of the European Society of Cardiology. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2023;24(8):e119-e197. PMID 37259019 (s. e190).
- Hahn RT, Abraham T, Adams MS i wsp. Guidelines for performing a comprehensive transesophageal echocardiographic examination: recommendations from the American Society of Echocardiography and the Society of Cardiovascular Anesthesiologists. J Am Soc Echocardiogr 2013;26(9):921-964. PMID 23998692 (przeciwwskazania: Tabela 6, s. 927; przygotowanie i postępowanie po badaniu: s. 928-930).
- Flachskampf FA, Wouters PF, Edvardsen T i wsp. Recommendations for transoesophageal echocardiography: EACVI update 2014. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2014;15(4):353-365.
- Blackshear JL, Odell JA. Appendage obliteration to reduce stroke in cardiac surgical patients with atrial fibrillation. Ann Thorac Surg 1996;61(2):755-759. PMID 8572814.
- Joglar JA, Chung MK, Armbruster AL i wsp. 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Guideline for the Diagnosis and Management of Atrial Fibrillation. J Am Coll Cardiol 2024;83(1):109-279. PMID 38043043 (rozdz. 8.2-8.2.1, s. 184-185).
- Lurie A, Wang J, Hinnegan KJ i wsp. Prevalence of Left Atrial Thrombus in Anticoagulated Patients With Atrial Fibrillation. J Am Coll Cardiol 2021;77(23):2875-2886. PMID 34112315.
- Practice Guidelines for Preoperative Fasting and the Use of Pharmacologic Agents to Reduce the Risk of Pulmonary Aspiration: An Updated Report by the American Society of Anesthesiologists Task Force. Anesthesiology 2017;126(3):376-393. PMID 28045707 (s. 379-380).
- Chirica M, Kelly MD, Siboni S i wsp. Esophageal emergencies: WSES guidelines. World J Emerg Surg 2019;14:26. PMID 31164915.
- Cohen A, Donal E, Delgado V i wsp. EACVI recommendations on cardiovascular imaging for the detection of embolic sources. Eur Heart J Cardiovasc Imaging 2021;22(6):e24-e57. PMID 33709114 (s. e30, e44-e45).
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Nie zmieniaj leczenia na podstawie tego tekstu. W razie niepokojących objawów skontaktuj się z lekarzem, a w sytuacji zagrożenia życia dzwoń pod 112.
Zobacz też: Echo serca: co wykrywa i jak wygląda badanie, Centrum Echo Serca w Medecho, Przetrwały otwór owalny i echo z kontrastem, Frakcja wyrzutowa: co oznacza wynik, Kardiolog Warszawa, wszystkie artykuły Poradnika pacjenta.
